مصاحبه مجله موفقیت با دکتر تقی زاده

۱۳۹۷/۱/۱۴

مصاحبه مجله موفقیت با دکتر تقی زاده : لکنت زبان یکی از مشکلات شایع در میان عموم افزاد جامعه است. مشکلی که اعتمادبه نفس افراد را هدف گرفته و در راه کامیابی به خواسته های بی شمار زندگی، آنها را ناکام میگذارد. دیگر بر کسی پوشیده نیست که راه ارتباط با سایرین کلام است و هرچه کلام فصیح تر باشد، ارتباطات موثرتری شکل میگیرد.

دکتر «محمد احسان تقی زاده» یکی از معدود متخصصان ایرانی در زمینه لکنت درمانی است که سال هاست در این حوزه فعالیت میکند و نتایج قابل قبولی هم داشته است. ما هم در یک روزپائیزی به دیدار او رفتیم و درمورد ویژگی و شیوه های درمانگری اش صحبت کردیم.

 

  • باتشکر از وقتی که به ما دادید؛ لطفا خودتان را معرفی کنید؟

من عضو هیئت علمی و استاد دانشگاه در رشته روان شناسی و دارای مدرکی دکترای روان شناسی بالینی از خارج از کشو هستم. مقالات و تالیفات زیادی هم در حوزه روانشناسی دارم.

کسانی که با حیطه دانشگاه و مدارج علمی آشنا هستند، میداندد که یک دانشیار باید در چه سطح علمی وچه تعداد تالیف داشته باشد که از استادیاری به دانشیاری و از دانشیاری به استاد تمامی که همان پروسوری است، برسد.

 

  • شما در مورد روشی به نام «شبیه سازی ذهن» صحبت کرده اید؛ درمورد این روش کمی توضیح بدهید؟

ابتدا بگویم که من از زمان دانشجویی با نشریه موفقیت آشنا بودم. همان اوایل خیلی از اساتید از این نشریه انتقاد میکردند؛ چون به هر حال هرکار جدید همواره با انتقاد همراه است.

عده ای فکر می کنند که کار علمی، ترجمه مقالات و کتب غربی است، ولی این نشریه خلاقیت به خرج داده و کار جدیدی کرده است. بنده بخشی از موفقیت جامعه را مروهون این نشریه میدانم؛ به هر تقدیر این همه مطالب زیبا برای کسانی بخواهند، بفهمند و درک کنند، بدون شک تاثیرگذار است.

تعریفی که ما از مقوله simulation یا شبیه سازی داریم، این است که نسخه ای از بعضی وسایل حقیقی یا موقیعیت های کاری است که تلاش دارد تا بعضی جنبه های رفتاری یگ سامانه فیزیکی یا انتزاعی ا به وسلیه رفتار سامانه های دیگر نمایش دهدو بیشتر در سامانه های طبیعی و انسانی کاربرد دارد.

این شیوه همانند آینه، واقعیت گرا همانند سازی میکند. مثلا یک نفر در کنار یک استاد خلبانی یا رانندگی کار میکند و آموزش می بیند، نحوه رانندگی او را مشاهده میکند. در شبیه سازی، عنصر «دیدن» بسایر تاثیرگذار است و ووقتی فرد میبیند، عمده اطلاعات از طریق چشم منتقل میشود و فرد راپردازش «process» میکند.

آن کمک راننده یا کمک خلبان در ذهن خودش آرام آرام علاوه بر آموزش هایی که میبیند، شیوه رانندگی و خلبانی را هم یادمیگیرد. در بحث گفتار نیز اینگونه است . یکی از سوالاتی که از ما می پرسند این است که چرا از طریق جزوه یا کتاب مطالب را به سایر استان ها و یا خارج از کشور منتقل نمی کنید؟

در پاسخ باید بگویم که در روش درمانی ما ارتباط چشمی از یک طرف و یادگرفتن تکنیک ها و تمرین ها و بهره مندی از مهارت عای گفتاری فرد اموزش دهنده و فرد درمانگر از طرف دیگر بخش اصلی درمان شبیه سازی ذهن و درمان  لکنت با روش ها  روان شناسی را تشکیل میدهد.

 

  • لطفا در مورد لکنت بیشتر توضیح دهید.

تعریفی که از stuttering یا لکنت در  DSM (مرجع روانشناسی و روان پزشکی دنیا) هست، لکنت را به عنوان اختلالی ارتباطی مطرح میکند؛ یعنی ویژگی اصلی آن اختلال تسلط بیانی با آغاز در کودکی (لکنت زبان)، اشکال در تسلط روانی عادی و الگوی زمانی گفتار متناسب با سن فرد است.

مشخصه های اصلی این اختلال عبارت اند از : «تکرار» که همان حالت کشیدن صداها یا هجاها و سایر انواع عدم تسلط در گفتار از جمله بریده بریده حرف زدن (یعنی در عین بیان یک کلمه، بریده بریده صحبت کند)، «وقفه تکلمی قابل شنیدن یا بیصدا»؛ مثل مکث های با صدا و بی صدا در گفتار، «طفره رفتن» از بیان واژه های خاص؛ یعنی فرد از استفاده یک وازه سخت طفره میرو و از یک واژه آسان استفاده میکند، «بیان واژه ها با تنش فیزیکی اضافی»، «تکرار واژه های تک هجایی» و...

 

  • لکنت به جز یک سری مشکلات ارتباطی، چه تبعات دیگری دارد؟

به وسیله آن بخش اعظمی از احساسات، مکنونات درونی، خواسته ها و افکار خود را منتقل میکنیم.زبان یکی از اساسی ترین نیازهای بشر و همچنین یکی از مهمترین ارکان زندگی فردی و اجتماعی ماست.

وقتی فرد دچاراختلال در گفتارمیشود، علاوه بر ناراحتی و تنش های درونی مثل اضطراب، نمیتواند نظرات و احساسات خود را منتقل کند؛ پس آرام آرام گوشه گیر شده و به تدریج دچار کمبود اعتماد به نفس میشود.

این فرد ترسو بار می اید و از صحبت در جمع می ترسد و از موفقیت هایی که باید کسب کند، مثل موفقیت شغلی، باز می مان او در ارتباطات کاری، خانوادگی و تحصیلی با مشکل  مواجه است و موقیعت های بزرگ اجتماعی، سیاسی و فرهنگی را از دست میدهد؛ مخصوصا اگر لکنت شدید باشد؛ البته من نمیخواهم بگویم تمام افرادی که لکنت دارند، دچار این حالات شده اند؛ اما بعضا این گونه هستند.

بر این اسا، فرد هم آسیب روانی و اجتماعی میبیند. طبق آن چیی که روان شناسان و همچنین سازمان بهداشت جهانی مطرح میکند، سلامتی، فقط جسمی نبوده و علاوه بر آن، سلامتی، روانی، اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی نیز مهم است و لکنت میتواند به این پیج حوزه آسیب وارد کند.

 

  • کارهای پژوهشی پروژه از کی شروع شد و اجرای پروژهشها چقدر طول کشید؟

سابقه کار روان درمانی و مشاوره ای ما به بیش از ۱۶ سال می رسد و ما تقریبا از ۱۵ سال پیش، روی این پروژه کار کردیم که شروع آن بر اساس یک احساس نیاز و یک سوال بود!

من در دانشگاه روش تحقیق تدریس می‌کنم. یک محقق گاهی با یک مسئله روبه‌رو می شود و گاهی با یک سوال. این سوال برای ما پیش آمد که چرا لکنت درمان ندارد؟ یعنی درمان کامل ندارد؛ پس هم در کشور خودمان و هم در کشورهای پیشرفته جست‌و‌جو و مطالعه کردیم؛ در آمریکا، آلمان، انگلستان، فرانسه، اسپانیا، استرالیا، کره جنوبی، چین و روسیه به این نتیجه رسیدیم که هیچ کجای دنیا درمان قطعی و کامل و بدون بازگشتی برای لکنت وجود ندارد؛ البته زحمات زیادی توسط گفتاردرمانگرها، محققین و دانشمندان در ایران و دنیا انجام شده که ما به تمامی آن یافته‌ها احترام می گذاریم.

یک محقق حتماً از دستاوردهای گذشتگان استفاده می کنند و این سبب شده که محقق بتواند علم را یک پله جلوتر ببرد و به عنوان پایه از آن یافته‌ها استفاده می‌کند و بعد با خلاقیت، طرح سوالات دیگر، پژوهش، بهره‌گیری از خردجمعی، دلسوزی و دردمندی بیشتر ادامه می‌دهد.

همه اینها سبب شد که ما ورود پیدا کنیم و نتیجه کار این شد که در سال ۱۳۹۳ در شبکه پنج سیما رسماً درمان کامل لکنت را به روشی که اساس آن شبیه‌سازی و روان‌شناسی بوده، مطرح کردیم؛ البته ما از علوم دیگر هم استفاده کردیم، چون اعتقاد داشتیم لکنت مسئله‌ای چند وجهی است؛ مثلاً در تحقیقات ما حدود ۲ درصد از افرادی که لکنت داشتند، در اندام های صوتی و از نظر فیزیولوژیکی و جسمی مشکل داشتند.

بعضی تشنج کرده بودند، بعضی فلج مغزی شده و عده‌ای عقب مانده ذهنی بودند. بعضی هم دچار سوانح و اتفاقاتی شده بودند که به تبع آن نمی‌توانستند صحبت کنند. این حیطه از اول کار ما نبوده و نیست و اعتقاد داریم که سه دسته از افراد شامل فلج مغزی، عقب مانده ذهنی یا افرادی که سکته شدید مغزی کرده اند، با این شیوه درمان کامل نمی‌شوند.

شیوه ای که ابداع کردیم بر اساس تئوری ما که همان «Mind Language» یا زبان ذهن است، پیش می‌رود. این تئوری مطرح شده و مقالاتی در سطح ISI دارد.

بر این اساس ما سی تی اسکن‌ها، ام آر آی‌ها و همچنین نوارهای مغزی فراوانی را مطالعه کردیم و دیدیم از کسانی که لکنت داشتند، به جز آن حدود ۲ درصد که مشکلات جسمی داشتند، مشکل مابقی افراد ذهنی، روانی، محیطی و عوامل شخصی بوده که تحت عنوان عوامل «Mental» یا ذهنی و محیطی از آنها یاد می‌کنیم.

 برای این کار از افراد با تخصص‌های دیگر مثل مهندسین نرم‌افزار و برنامه‌نویس‌ها کمک گرفتیم و روی برنامه‌نویسی ذهنی کار کردیم. این یک کار پیچیده است و امروز از آن برنامه‌نویسی ذهنی تحت عنوان «کدگذاری ذهنی» یا «واگویه‌های کلامی» استفاده می‌کنیم.

این کدگذاری می‌توانند تاثیراتی در نورون‌های آینه‌ای، تغییرات سیناپسی، تغییرات نورونی و تغییرات ژنتیکی بگذارد. یکی دیگر از تاثیرات این روش «نورون‌زایی» یا به عبارت دیگر انعطاف پذیری شناختی (در مقابل انعطاف پذیری ذهنی که در دنیا امروز مطرح شده) است. من معتقدم انعطاف‌پذیری شناختی صورت گرفته و بعد از آن، انعطاف پذیری عصبی در سیستم‌های عصبی شکل می‌گیرد.

 

  • سوالی که مطرح است این است که آیا ریشه لکنت در مغز است؟

من به این مطلب اعتقاد ندارم و در جلسه‌ای که با یک پروفسور در لندن داشتم، این را گفتم؛ اما او و خیلی‌های دیگر فرقی بین «Mind» (ذهن) و «Brain» مغز نمی گذارند.

دنیا امروز روی ذهن کار نکرده و این یکی از دلایلی است که درمان کامل لکنت صورت نگرفته است. ما در کنار این تخصص‌ها، از افرادی که در زمینه «روان‌شناسی حرکت» یا به عبارت‌دیگر «روانشناسی ورزشی» کار کرده بودند، استفاده و از نظراتشان بهره جستیم و در آخر از افرادی که در فلسفه ذهن کار کرده بودند، کمک گرفتیم.

ما بعد از کارهای پژوهشی و تحقیقاتی از سال ۱۳۹۳ به تکنیک‌هایی رسیدیم؛ تکنیک‌ها و تمرین‌هایی که فرد در روز ۱۵ تا ۳۰ دقیقه انجام می‌دهد تا به درمان برسد. تا الان ما ۳۰۰ نفر درمان شده کامل و بدون بازگشت داریم که مطبوعات می‌توانند گزارش تهیه کنند و درصدد هستیم جشنی را برای این درمان شده‌ها برگزار کنیم.

 

  • لطفا درمان کامل را توضیح دهید.

آنچه که ما به عنوان درمان کامل یا قطعی مطرح کردیم، قطعی علمی نبوده و قطعی کلینیکال است. مثالی می‌زنم؛ علیرضا یکی از بیماران بود که یک سلام او 12 دقیقه طول می‌کشید.

علی‌رضا از ابزارها و روش‌های زیادی استفاده کرد بود که عمده ابزارها  روش‌ها عبارت بودند از ابزار استروموسکی، روش‌هایی مثل RSH، RFF،که این روش‌ها امروزه در لکنت استفاده می‌شود، روش های لکنت‌شکن،استفاده از دارو توسط روان پزشکان و متخصصین مغز و اعصاب، مگنت تراپی و لیزرتراپی، جراحی فک و گلو و حنجره، روش های گفتار درمانی، پرهیز از خوردن سردی ها و ترشی جات و روش هایی مثل خوردن تخم مرغ کفتر! علیرضا از هیچکدام از این روش ا نتیجه نگرفتو ما نیز از این روش ها استفاده نمیکنیم. درمان قطعی لکنت زبان با متد روانشناسی در مرکز توانمندسازی ذهن دکتر تقی زاده

ما علیرضا که سلام او 12 دقیقه طول میکشید، با این تکنیک ها و تمرین های جدید درمان کردیم. امروز بعد از چند ماه که چکاپ او تمام شده، این فرد نه لکنت دارد و نه بازگشت. سوال من از جهان علمی و صاحب‌نظران این است که فردی قبلاً لکنت داشته ولی حالا لکنت ندارد، نه تونیک، نه کشیده گویی، نه تکرار کلمات، نه مکث‌های طولانی را چه بنامیم؟ درمان قطعی یا کامل یا بهبود نسبی؟ هر کدام از دوستان اسم جدیدی بگوینده، همان را می گذاریم.

 

  • شیوه کار شما ادامه گفتار درمانی است یا کار جدیدی است؟

ما به تجارب گفتاردرمانگرهای عزیز احترام می‌گذاریم و روش‌های آن‌ها را هم مطالعه کردیم، ولی شیوه درمان ما بر اساس شبیه‌سازی و روش‌ها روان شناختی است و گفتاردرمانی.

کار ما ادامه کار گفتار درمانی نبوده و کار جدیدی است که تئوری و روش‌های آن هم با چیزی که در دنیا مرسوم است، متفاوت است. این روش و تئوری قابل انتقال بوده و ما می توانیم آموزش ها را در چهارچوب یک رشته دانشگاهی به نام «روانشناسی گفتار» ارائه دهیم یا حتی در قالب گفتار درمانی فعلی شیوه‌ها و متدها را منتقل کنیم. ما می خواهیم این روش موثر را ارائه دهیم، نه به خاک بسپاریم.

 

  • برگشت پذیری در لکنت چیست و اهمیت این بحث را بیان کنید؟

حالتی است که مثلاً کودک یک مدت خوب می‌شود، اما چند ماه بعد، خیلی از این افراد به حالت قبل مثل قفل شدگی، کشیده‌گویی یا تونیک باز می گردند. در شیوه ابداعی ما، بین ۷۵ تا ۱۵۰ ساعت روی فرد کار می کنیم.

برای اینکه فرد ۱۵۰ بار به کلینیک ما نیاید، جلسات درمانی و آموزشی را در ۱۲ تا ۱۵ جلسه خلاصه کرده ایم و در جلسات فشرده از ساعت ۱۰ صبح تا ۱۴ و از ۱۴ الی ۱۸ با فرد کار می کنیم. بعد فرد می رود و تمرین می‌کند تا جلسه بعد و در این مدت با او در ارتباط هستیم تا اگر سوالی دارد راهنمایی‌اش کنیم.

بعد از این دوره افراد به 4 دسته تقسیم می شوند:

1- بدتر می شوند که حدود ۲۵ درصد موارد است

2- می گویند در این ماه تغییری نکردیم

3- حالت بازگشت های سینوسی دارند. قبل از مراجعه سینوس‌ها افقی بوده و در روش ماه سینوس‌ها عمودی، رو به بالا و قابل مشاهده است

4- آنهایی که درمان نمی‌شوند که حدود 3 درصد است. هرچه به پایان درمان میرسیم، بازگشت‌ها کم و بعد کاملاً متوقف می شود. ممکن است سوال شما این باشد که آیا از ۱۰۰ نفر همه درمان می‌شوند یا خیر؟ باید بگویم به شرط اینکه فرد عقب‌مانده نبوده و حداقل سطح هوشی لازم را دارا باشد، انگیزه و باور به بهبودی داشته باشد و سکته مغزی نکرده باشد و تمرین‌ها را انجام دهد، درمان می شود.

 

  • آیا در این روش محدودیت سنی داریم و اینکه بهتر است از چه سنی شروع به درمان شود؟

ما مراجعه کننده از ۳ سالگی تا ۸۳ سالگی داشته‌ایم، ولی چهار سال به بالا بهتر همکاری می کنند. ارجاعاتی از مدیران مدارس، مشاوران و متخصصان هم داشتیم.

در نظام علمی باید همکاری باشد، چون هرکس متخصص در این زمینه است و ما با گفتار درمانگرها و توانبخشی‌ها اعلام همکاری می‌کنیم و روش‌های جدید را در اختیارشان قرار می‌دهیم. هیچ داوری بهتر از کسانی که نتیجه گرفتند، نیست و ما همیشه روش‌های خود را به روز می کنیم و پیش بینی و کنترل داریم.

  • به نظر شما ریشه لکنت چیست؟

اولاً ژنتیکی نیست و فیزیکی یا مربوط به جسم هم نیست؛ بلکه یک عامل ذهنی و محیطی است که تا ۹۸ درصد آن مربوط به ترس است. آن چیزی که ما تجربی و علمی به آن رسیدیم، این است که ریشه به ترس برمی‌گردد.

حالا ترس از هر چیزی؛ مثلاً مادر بچه را در حمام گذاشته و کودک دیگر حرف نمی‌زند! ما تمام ترس‌ها را یادداشت کرده و به صورت موردی مورد مطالعه کردیم. این ترس ها عبارتند از دیدن جنازه، دیدن عنکبوت، سرسره بازی در سرسره‌های تونل دار، ماسک ترسناک، ارتفاع، فیلم ترسناک و... که در کتاب شبیه سازی آورده ام.

ضلع دوم علت لکنت، مشاهده گفتار و نحوه صحبت کردن یا تقلید از افراد لکنتی است. پروفسور «بندورا» در تقلید مشاوره ای مطرح می کنند که رفتارهای آموخته شده ما به واسطه مشاهده رفتار دیگران است. ما نمی گوییم کسی که مشاهده می کند، دچار لکنت می‌شود، ولی تعدادی به واسطه لکنت اطرافیان دچار لکنت شده اند.

 

  • آیا می‌توان گفت که لکنت ارثی است یا خیر؟

باید بگویم که لکنت کاملاً تقلیدی است و هیچ ارتباطی با ژن ندارد؛ ولی عده‌ای میگویند ژنتیکی است. اگر ژنتیکی است، پس ما چگونه درمان کامل انجام دادیم؟ لکنت ژنتیکی نیست و مربوط به ترس ترس، و ضلع سوم آن یاد نگرفتن مهارت های گفتاری است. از نظر مالکیت نه بیماری است و نه مرضی خاص و نداشتن مهارت های گفتاری است که آموزش داده می شود.

 

  • شما از کجا مراجعه کننده دارید؟

از تمامی استان‌های کشور و خارج از کشور مثل آمریکا و کشورهای اروپایی مثل ایتالیا و آلمان، استرالیا، چین، کره جنوبی، آذربایجان و کشورهای منطقه خلیج فارس.

 

  • شایعات در مورد نرخ تعرفه‌های شما چقدر صحت دارد؟

تعرفه مصوب برای متخصص و دانشیار جلسه 100 هزار تومان است. ما برای اینکه در هزینه های سفر افراد از سایر استانها و خارج از کشور صرفه جویی کرده باشیم.

به جای چند جلسه ۱ ساعته، مثلاً یک جلسه ۵ ساعته گذاشته ایم. نگاه ما طبیبانه و انسان دوستانه بوده است ما تا به حال کسی را به خاطر نداشتن پول رد نکرده‌ایم. ما تعداد زیادی بیمار را از تحت پوشش بهزیستی و کمیته امداد داشتیم که با حداقل هزینه و یا بی هزینه درمان شده اند. درمان قطعی لکنت زبان با متد روانشناسی در مرکز توانمندسازی ذهن دکتر تقی زاده

 

  • آیا حاضر به مناظره درباره ی روش تان هستید؟

 هر کار جدیدی نیاز به نقد دارد و با مخالفت های روبرو می شود. گالیله را محاکمه کردند و او توبه نامه ای نوشت و در آن به طور علمی دادگاه را به استهزا گرفت. ما از انتقادات استقبال می‌کنیم، چون انتقاد باعث پیشرفت میشود.

من در صدا و سیما، همایش ها، سمپوزیم ها و... اعلام کرده‌ا‌‌م که آماده شنیدن انتقاد هستم و روشم را معرفی کردم و حاضر به مناظره هستم. برای زیر سوال بردن دستاوردهای دیگران مناظره نمی کنم، بلکه برای توضیح علمی خود مناظره می‌کنم تا قوت های روش را بیان کنم و متذکر ضعف‌ها شوم و آنها را اصلاح کنم.

 

  • در آخر کسانی که علاقه‌مند باشند این بخش را دنبال کنند، چگونه می‌توانند با شما در ارتباط باشند؟

 از نشریه خوب و تاثیر گذار موفقیت تشکر می‌کنم. آدرس سایت اینترنتی مرکز درمانی ما mindecenter.com است که علاقه‌مندان می‌توانند جهت اطلاع بیشتر به آن مراجعه کنند.

درمان قطعی لکنت زبان با متد روانشناسی در مرکز توانمندسازی ذهن دکتر تقی زاده

 

برچسب ها: شبیه‌سازی ذهن درمان قطعی لکنت زبان درمان قطعی لکنت زبان دکتر تقی زاده لکنت زبان درمان لکنت زبان