اختلال کم توجهی-بیش فعالی

مدیر دی ۹۷ ({{ avg }})

 

اختلال کم توجهی-بیش فعالی :

مشخصه اصلی اختلال کاستی توجه بیش فعالی الگوی پایدار فقدان توجه و با بیش فعالی - تکانشگری است که در مقایسه با افرادی که در همان سطح از رشد قرار دارند، فراوانتر و شدیدتر است (ملاک الف). بعضی از نشانه‌های بیش فعالی - تکانشگری یا فقدان توجه که موجب اختلال می‌شوند باید تا قبل از سن ۷ سالگی ظاهر شوند، هرچند بسیاری از افراد سالها پس از آنکه نشانه‌ها در آنان ظاهر شدند، تشخیص داده می‌شوند (ملاک ب).
 

بعضی از اختلالهای ناشی از نشانه‌ها دست کم باید در دو موقعیت (مانند خانه و مدرسه یا محل کار) وجود داشته باشند (ملاک ج). باید در مورد مداخله این اختلال در کارکرد اجتماعی، تحصیلی یا شغلی متناسب با رشد، شواهد روشنی موجود باشد (ملاک د).

این اختلال به ویژه در طی دوره اختلال فراگیر رشد، اسکیزوفرنیا یا اختلال روان پریشی دیگری رخ نمی‌دهد و با یک اختلال روانی دیگر (مانند اختلال خلقی، اختلال اضطرابی، اختلال تجزیه ای و اختلال شخصیت) توجیه بهتری ندارد (ملاک ه).

فقدان توجه ممكن است در موقعیتهای تحصیلی، شغلی، یا اجتماعی آشکار شود. افرادی که این اختلال را دارند ممکن است توانایی توجه دقیق به جزییات را نداشته یا در انجام تکالیف مدرسه، کار با سایر فعالیتها از روی بی احتیاطی مرتکب اشتباه شوند (ملاك الف ۱ - ۱).

اختلال کم توجهی-بیش فعالی در کودکان دارای لکنت زبان

این اختلال در کودکانی دارای لکنت زبان نیز هستند مشاهده می شود . براساس مطالعه ای که به منظور ارزیابی همبودی اختلالات روانی کودکان ۳ تا ۱۲ساله مبتلا به لکنت زبان مراجعه کننده به کلینیک گفتاردرمانی بیمارستان اخوان طی سال های ۸7-1386 انجام گرفت. مشخص شده است که اختلال روانی همبود در 70 درصد کودکان مبتلا به لکنت زبان وجود داشت. شایع ترین آنها اختلال بیش فعالی کمبود توجه در ۱۸ نفر (4/51 درصد) و اختلال اضطرابی در ۶ نفر (7/25 درصد) بود. در این مطالعه بین اختلال روانی همبود با سن (005/0=P) و تحصیلات کودک (003/0=P) تفاوت معناداری مشاهده شد.

کار این افراد اغلب نامرتب است و با بی دقتی و بدون تفکر کافی انجام می گیرد. حفظ توجه بر تکالیف یا بازیها برای این افراد اغلب دشوار است و به سختی می‌توانند برای به پایان رساندن تکالیف پایداری کنند (ملاک الف ۲-۱). اغلب به نظر می رسد که حواس آنان پرت است، چنانکه گویی نمی‌شنوند یا به آنچه گفته می‌شود گوش نمی‌دهند (ملاک الف ۳-۱).

ممکن است به طور مکرر از یک فعالیت ناتمام به فعالیت دیگر بپردازند. افرادی که تشخیص این اختلال را دریافت می‌کنند ممکن است تکلیفی را شروع کنند آن را ناتمام رها کرده و به کار دیگر بپردازند و سپس به کار دیگری مشغول شوند بدون آن که هیچ یک را به طور کامل به پایان برسانند. اغلب از دستورعملها یا درخواستها پیروی نمی‌کنند و قادر نیستند تکالیف مدرسه، کارهای روزانه، و سایر تکالیف خود را به اتمام برسانند (ملاک الف ۱۴).

اتوانی در درک دستورعملها

ناتوانی در تکمیل تکالیف تنها باید هنگامی برای مطرح کردن این تشخیص مدنظر قرار گیرد که به علت فقدان توجه باشد نه به دلیل دیگر (مانند ناتوانی در درک دستورعملها). این افراد اغلب در سازماندهی تکالیف و فعالیتها با مشکل مواجهند. (ملاک الف ۵-۱).

تکالیفی که مستلزم تلاش ذهنی مداوم است برایشان ناخوشایند و به شدت آزارنده جلوه می‌کند. در نتیجه، این افراد از فعالیتهایی که به تلاش شخصی مداوم و کوشش ذهنی یا سازماندهی و تمرکز فکری زیاد نیاز دارند (مانند تكليف خانگی یا نوشتاری) اجتناب می‌کنند یا نسبت به آنها بیزاری شدید نشان می‌دهند (ملاک الف ۲-۱).

علت این اجتناب باید مشکلات شخص در توجه باشد، نه نگرش نافرمانی اولیه، هر چند ممکن است مخالفت گرایی ثانویه هم ظاهر شود. عادتهای مربوط به کار در این افراد معمولا بی نظم و در هم ریخته است و مواد لازم برای انجام تکالیف را اغلب پراکنده می سازند، گم می‌کنند، از روی بی دقتی به کار می برند و به آنها آسیب می رسانند. (ملاک الف ۷-۱).

افرادی که این اختلال را دارند با هر محرک نامربوط به آسانی دچار حواسپرتی می‌شوند. بر اثر صداهای بی اهمیت و یا رویدادهایی که دیگران به آسانی آنها را نادیده می گیرند. (مانند بوق ماشین یا مکالمه بی اهمیت) اغلب کار خود را قطع می‌کنند(ملاک الف ۸-۱). این افراد در فعالیتهای روزانه خود اغلب فراموش‌کارند (مانند از یاد بردن قرار ملاقات با نیاوردن نهار) (ملاک الف ۱۰-۹). فقدان توجه در موقعیتهای اجتماعی ممکن است به شکل تعویض مکرر موضوع صحبت، گوش ندادن به دیگران، بی توجهی به مکالمات و پیروی نکردن از قواعد یا جزئیات بازیها یا فعالیتها جلوه گر شود.

نشانه های پیش فعالی

بیش فعالی ممکن است به صورت بیقراری یا وول خوردن در وضعیت نشسته (ملاک الف ۲ - ۱)، در جای خود ننشستن هنگامی که انتظار نشستن وجود دارد (ملاک الف ۲۰۲)، دویدن و بالا و پایین شدن مفرط در موقعیتهایی که نامناسب است (ملاک الف ۳-۲)، دشواری در بازی آرام و شرکت بی سر و صدا در فعالیتهای اوقات فراغت (ملاک الف ۴-۲)، اغلب در حال جنب و جوش دیده شدن، که گویی به وسیله یک موتور رانده می‌شود، (ملاک الف ۲ - ۵)، و به حد افراط حرف زدن (ملاک الف ۹-۲)، جلوه گر شود.

بیش فعالی با توجه به سن فرد و سطح رشد او ممکن است متغیر باشد، بنابراین برای تشخیص آن در کودکان خردسال باید احتیاط را رعایت کرد. کودکان نوپا و پیش دبستانی که این اختلال را دارند با کودکان عادی فعال از آن جهت متفاوتند که پیوسته در جنب و جوش و انگولک کردن اشیا هستند. مانند باد به پس و پیش می روند، قبل از آنکه لباسها را کاملا به تن کرده باشند از ساختمان به بیرون میدوند، روی اسباب و اثاثیه منزل می پرند، داخل اتاقها میدوند، به شرکت در فعالیتهای گروهی نشسته در کلاسهای پیش دبستانی (مانند گوش دادن به یک داستان) قادر نیستند.

کودکان دبستانی رفتارهای مشابهی نشان می‌دهند ولی معمولا شدت و فراوانی آن کمتر از کودکان نوپا و پیش دبستانی است. این کودکان قادر به حفظ وضعیت نشسته نبوده همواره از  جای خود برمی خیزند، وول میخورند و به لبه صندلی آویزان می‌شوند. با اشیا ور می روند، دستها را به هم می زنند و پاها را به حد افراط تکان می‌دهند.

هنگام غذا خوردن اغلب از جا بلند می‌شوند، زمان تماشای تلویزیون یا در حین انجام تکالیف خانگی به حد اقراط حرف می زنند و در جریان فعالیتهایی که نیاز به سکوت دارد، بسیار سر و صدا می‌کنند.

نشانه‌های بیش فعالی در نوجوانان و بزرگسالان به شکل احساس بی قراری و دشواری مشارکت در فعالیتهای نشسته بی سروصدا دیده می‌شود.

تکانشگری به شکل ناشکیبایی، دشواری در به تاخیر انداختن پاسخها، جواب دادن قبل از اتمام پرسش (ملاک الف ۷-۲)، اشکال در منتظر نوبت ماندن (ملاک الف ۸-۲) و به طور مکرر قطع کردن کار دیگران با ایجاد مزاحمت برای آنان، تا بدانجا که در موقعیتهای اجتماعی، تحصیلی، یا شغلی مشکل ایجاد می‌کنند، ظاهر می‌شوند (ملاک الف ۲۰۹).

دیگران ممکن است شکایت کنند که این افراد از شدت پرحرفی به هیچکس فرصت صحبت نمی‌دهند. افرادی که این اختلال را دارند به ویژه خارج از نوبت حرف می زنند، دستورعملها را گوش نمی‌دهند، در مواقع نامناسب صحبت می‌کنند، صحبت دیگران را پیوسته قطع می‌کنند، مزاحم دیگران می‌شوند، به اشیاء دیگران چنگ می اندازند، چیزهایی را که دست زدن به آنها منع شده است دستکاری می‌کنند و دلقک بازی در می آورند.

تکانشگری ممکن است به بروز حوادثی (مانند برخورد با اشیاء، تنه زدن به اشخاص، در دست گرفتن ظروف داغ) و با درگیری در فعالیتهایی که بالقوه خطرناکند، بدون توجه به پیامدهای احتمالی آنها مانند اسکیت سواری در زمین بسیار ناهموار) منجر شود.

در کلینیک توانمندسازی ذهن علاوه بر درمان لکنت زبان فرد دارای بیش فعالی، ADHD آن نیز برطرف می شود.

تظاهرات رفتاری و توجهی بیش فعالی

تظاهرات رفتاری و توجهی این اختلال معمولا در شرایط مختلف مانند خانه، مدرسه محل کار با موقعیتهای اجتماعی بروز می‌کنند. برای مطرح کردن تشخیص حداقل باید در دو موقعیت از موارد یاد شده اختلال وجود داشته باشد (ملاک ج). بروز کژکاری هم سطح در همه موقعیتها یا همه وقت در یک موقعیت، بسیار نامعمول است. نشانه‌های اختلال به طور اخص در موقعیتهایی که مستلزم توجه پیگیر یا تلاش ذهنی است و یا فاقد جذبه ذاتی یا تازگی است، بدتر می‌شود (مانند گوش دادن به حرفهای معلم در کلاس، انجام تکالیف درسی، گوش دادن و یا خواندن مطالب طولانی، کار یکنواخت و تکالیف تکراری).

در مواردی که شخص پاداشهای فراوانی برای رفتار مناسب دریافت می‌کند، تحت کنترل شدید است یا در موقعیتی است که برایش تازگی دارد، در فعالیتهای به ویژه جالب شرکت می‌کند یا با فردی در موقعیت رو در رو قرار دارد (مانند مطب متخصص بالینی)، علایم این اختلال ممکن است به حداقل برسند و یا ناپدید شوند. احتمال رخداد نشانه‌های این اختلال در موقعیت‌های گروهی بیشتر می‌شود (مانند بازیهای گروهی در کلاس یا محیط کار). بنابراین متخصص بالینی باید اطلاهات را از منابع گوناگون گردآوری نماید (برای مثال، والدین و معلمان) و رفتارهای فرد را در هرموقعیت در وضعیت‌های گوناگون مورد بررسی قرار دهد. (برای مثال، هنگام انجام دادن تکالیف خانگی و خوردن غذا).

 

مطلب مرتبط
ملاکهای تشخیصی اختلال کاستی توجه بیش فعالی

 

برچسب ها : لکنت زبان درمان قطعی لکنت علائم بیش فعالی در کودکان 3 ساله علائم بیش فعالی سن تشخیص بیش فعالی مقاله بیش فعالی انواع بیش فعالی

فرم ارسال دیدگاه

MindeCenter ارتباط با ما

با کارشناس های ما از طریق راه های زیر در ارتباط باشید

آدرس

تهران خیابان آفریقا، بالاتر از میرداماد، نبش کوچه آناهیتا، ساختمان پزشکان آناهیتا، پلاک 182، واحد 14

پست الکترونیکی

info@mindecenter.com

MindeCenter فرم ارسال پیام